8. Vier vrouwen over perfectionisme

(Ge vindt Rebels Nederlands op SpotifyGoogleApple of uw favoriete podcast platform.
Nog nooit een podcast geluisterd? 
Ga dan hier eens kijken hoe het moet!)

Dag lieve luisteraars,

We komen stillekes aan het einde van het derde seizoen van Rebels Nederlands, en dan ga ik efkes genieten van een lang winterslaapke, het is meer dan nodig.

Maar voor het zover is, wil ik vier vrouwen aan het woord laten die heel openlijk delen over wat perfectionisme voor hun betekent, en hoe ze daarmee omgaan. Eén van de stemmen is mijn zus, die kon ge al horen in de intro, ze heeft met mij gesproken op een lege maag. Haar stem klinkt bijna identiek als de mijne, maar ik ben het dus niet hé.

In elk geval, ik stelde vier keer ongeveer dezelfde vragen, en kreeg deze mooie en eerlijke antwoorden, die ik heel graag wil delen.

De eerste met wie ik heb gesproken is Barbara. Zij koos als eerste het thema perfectionisme, en we horen direct waarom.

Als ik het woord perfectionisme, zie, lees, dan rinkelt dat eigenlijk direct een belleke bij mij, euh, omda’k zelf ook nogal perfectionistisch ben ingesteld, euhm, wat betekent da van, ja, de dingen wel echt heel goed willen doen altijd, zo ja, blijven, soms iets te lang zelfs, blijven stilstaan bij dingen, omdat het toch maar goed, en is het dan wel goed genoeg, te doen. Dus perfectionisme is voor mij zo een woord: enerzijds vind ik dat ook een positief woord, omdat ik, omdat je de dingen wel goed wil doen. Maar anderzijds is dat ook wel een woord dat, euh, ja ergens voor vertraging zorgt, in de dingen die ik onderneem, dus in die zin is dat voor mij ook wel eens een negatief woord.

Barbara geeft het al onmiddellijk aan: er zit wel iets positiefs in perfectionisme. Ook voor Petra is dat het geval.

Misschien is perfectionisme ook wel gewoon een stukje oog voor detail. Graag tot in bepaalde details willen werken. Ik denk dat in sommige stukken misschien perfectionisme ook niet slecht is, maar een stuk, ja, de details ook wel natuurlijk. Ik denk gewoon dat het belangrijk is dat een product ook wel goed is en dat je daar, dat je er op let dat de details ook wel goed zitten, maar dat je het niet tot in het extreme gaat trekken, dat je niet blijft blijft en blijft.

Elena ziet het anders, voor haar is er niks positiefs aan perfectionisme.

Perfectionisme is voor mij een blok aan mijn been. In die zin dat da eigenlijk, ik vind da niet iets positief. Ik vind dat eigenlijk iets wat mij afremt. Ik vind dat geen positieve karaktereigenschap als da een karaktereigenschap is, dat weet ik niet echt. Ik vind dat eigenlijk iets vreselijk. Omdat mij dat compleet blokkeert eigenlijk, in alles. Vooral vroeger, wanneer ik wanneer ik jong was dan de op school ofzo, dan was dat veel meer. Nu ben ik er in gelukt, van dat zo wat los te laten. Maar ik merk toch dat voor bepaalde zaken dat perfectionisme dat vertraagt en dat remt af. Eigenlijk is dat niet echt positief.

Ook Maaike ziet het niet als iets positief, want haar conclusie op het einde van ons gesprek was deze:

Perfectionisme kost veel energie en het is moeilijk om het te zien.

Waarom kost het dan zoveel energie? Het gaat niet altijd over de details, maar wel over het groots zien, en dan al op voorhand te denken “pfoe, laat maar”.

Vroeger dacht ik dat perfectionisme was dat ge heel hard tot in de details alles bekijkt en heel gefixeerd zijt op “dat moet zo zijn” en dat ben ik niet. Ik ben net zo dat, als ik aan iets begin en ik voel “ik ga dit niet tot in de details kunnen afwerken”, dan haak ik af. Dus bijvoorbeeld bij de verbouwingen bij ons thuis ook, is het zo moeilijk voor mij om aan iets te beginnen en ik zeg heel vaak op voorhand al, “ik kan dat niet”, om net omdat ja, ik begin eraan, en ik denk “Oh nee dat lukt niet zoals dat in mijn hoofd is, dus ik kan dat niet, ik ga dat niet doen.” En soms moet het en dan moet ik doorbijten, maar dan ben ik zo gefrustreerd omdat het niet gaat zoals ik het in mijn hoofd heb en ik dacht altijd dat ik niet perfectionistisch was, maar ik begin meer en meer te beseffen dat ik het eigenlijk wel heel hard ben.

Ook Barbara vertelt dat ze vaak niet begint aan een project, omdat ze er te hard over gaat nadenken, en omdat ze ergens al weet dat ze niet tevreden gaat zijn met het resultaat.

Vaak, ik heb wel ideeën, en dan door mijn perfectionisme, ga ik daar ofwel heel lang over nadenken, van hoe ga ik de dingen doen, waardoor da’k dan nie in die actie schiet. Ik heb dan enerzijds zoiets van “ik wil het tot in de puntjes uitgewerkt hebben voor da’k dan nog maar een stap zet om het in iets concreets te gaan vertalen, ik ben heel veel in mijn hoofd bezig en ja, dan komen die stemmekes daar dan ook wel bij van, is het dan goed genoeg, euhm, ja, ook wel een stukske van “wie ben ik om dat te doen”. En op die manier, ja, weerhoudt mij dat er dan soms wel van om gewoon eens dingen te gaan proberen, om eens te gaan experimenteren. Als het niet perfect is in mijn ogen, dan kan ‘t wel eens zijn dat het er niet komt.

En zo zit het bij Elena ook. Ze maakt en naait dingen, maar omdat ze het zo groot ziet, geeft ze toe dat ze zichzelf in de weg staat.

Ja, dat is eigenlijk, ge blokkeert uzelf. Ge houdt u geblokkeerd door die, door die grote dromen. Ge moet dat eigenlijk zo in heel kleine stapkes zien. Dikwijls zeg ik “ja, ik probeer nu dit, en dan zien we wel.” En dan, als ik aan daar geraak, dan doe ik er misschien dat bij. En en dan zien we wel, ge moet natuurlijk starten ook hé.

En Petra vertelde me vooral hoe het haar vertraagt, omdat ze niet kan stoppen met aanpassen en verbeteren, waardoor ze heel veel tijd verliest.

Perfectionisme is voor mij telkens beter willen doen dan hoogst noodzakelijk nodig is. Dus eigenlijk iets wat eigenlijk af is, blijven en blijven en blijven aan werken, omdat er toch nog altijd een aantal dingetjes ontbreken of niet 100% goed aanvoelen of of niet af zijn, maar daardoor vaker proces rekken. Iets wat misschien in een kwartier tijd af was, duurt nu twee-drie uur langer, omdat je eraan blijft en blijft en blijft sleutelen. Vaak misschien ook wel onnodig sleutelen.

En waarom moet alles dan zo perfect zijn, als we weten dat het ons blokkeert, of ons net veel tijd doet verliezen? Waarom blijven we het dan doen?

Enerzijds omdat ik dan zoiets heb van “ja, ik ga daar op beoordeeld worden, wat gaan anderen daarvan zeggen.”. Ge wilt toch, allez, ik wil toch, ik zal voor mezelf spreken, ergens die erkenning krijgen van mensen voor de dingen die ik doe. Dus ik denk dat dat zo is van “euh, ja, is dat dan wel goed genoeg?”. Niet die letterlijke bewoording maar, dat komt daar wel bij, van “is dit goed genoeg om anderen daarmee een plezier te doen, om anderen daarin mee te krijgen?”

Ook Maaike is zich altijd bewust van de anderen, als ze met iets bezig is.

Dan ben ik aan het tekenen en denk ik “het is toch niet zo mooi of het is toch niet, ik ben er toch niet zo goed in”. Ik stop. En dat ik vergeet te genieten, dat ik zo gefocust ben op “ziet het er goed uit, is het instagramwaardig?”. Ja, of het moet altijd om een reden zijn. Ik kan niet zomaar iets tekenen. Dat moet dan voor m’n metekindje zijn,  die wordt binnenkort gedoopt en ik wil daar… Ik had dan in mijn hoofd: “ik ga een prentenboek maken voor haar, een verhaaltje schrijven met tekeningen daarbij”. Maar dan begin ik te tekenen en “Ja, nee, dat is niet mooi genoeg. Ik stop.” Terwijl ik even goed kan tekenen omdat het leuk en ontspannend is.

En voor Petra had het ook te maken met haar job, ze wilde zeker zijn dat ze goed genoeg werk afleverde, en ze was misschien een beetje bang voor negatieve reacties.

Ja, ik herinner mij als ik iets naar mijn baas moest doorsturen dat ik dat ik heel hard moest opletten dat ik daar 2 uur later niet nog altijd hetzelfde ding aan’t doorsturen was, omdat ik het dan niet heel goed durfde om het door te sturen. Een stukje uit angst dat het niet goed genoeg zou zijn voor hem, maar ook gewoon niet goed genoeg voor mezelf. Van mij komt dat vanuit een onzekerheid, schrik dat het niet goed genoeg is. Dus die constante angst, het moment dat het dan eruit is eigenlijk, dat iedereen het kan zien, dat ik echt schrik zou hebben dat het niet goed genoeg is en dat mensen gaan denken van “Allez, wat voor iets geeft die nu af of wat voor iets levert die nu op en dat is toch niet wat je zou mogen verwachten van dat type persoon of product of job of…” Dat soort zaken.

En Elena getuigt dat ze niet wil dat mensen teleurgesteld zijn in haar creaties.

Volgens mij is dat gewoon omdat ik schrik heb voor de reactie van de mensen, dat ze zich bijvoorbeeld kwaad maken op mij omdat ik het niet goed gedaan heb, bijvoorbeeld op mijn werk of bijvoorbeeld dat als ik iets niet naai dat ik dat dan verkoop en dat de mensen gaan zeggen “jamaar, ik dacht dat dat zo moest zijn of zo of hier komt dat los of de kleur is toch niet… of ‘t was misschien beter een andere kleur…” De verwachtingen van de mensen eigenlijk hé?

Ik vroeg haar hoe het er zou uitzien als ze zou falen.

Dat ik daar heel veel geld in steek, en dat niemand mijn producten koopt of zo. En dat bepaalde mensen dan zeggen “Ziet ge wel, ik had u gezegd dat ge dat niet moest doen omdat dat niet ging lukken!” Of negatieve commentaar, want ‘t is niet goed genoeg. Tja, ik weet het niet. Ik denk, ja, dat zit er zowat in, maar misschien dat ik mij dat eigenlijk nooit echt heb ingebeeld. Van hoe dat echt zou zijn moest ik, moest ik nu falen? Ik denk dat ge gewoon opnieuw zou beginnen. Ahja.

En dus hebben we allemaal hele hoge eisen voor onszelf, zo getuigt Maaike ook over haar job als kleuterjuf. Ik wil hier efkes onderlijnen dat een job in het onderwijs echt zwaar is. Voor iedereen die denkt “oh, gezellig, zo veel vakantie”, nee, dat is echt niet zo. Er is een reden waarom er zo veel vacatures zijn in het onderwijs, het is echt niet simpel. Dus bij deze effe een grote shoutout aan iedereen die leerkracht is, want ik weet van dichte ervaring hoe dat kan zijn.

Ik wil ook zo bijvoorbeeld mijn job heel goed doen en net doordat ik mijn job heel goed wil doen ga ik heel erg over mijn grenzen. Ik wil voor de ouders voldoende kunnen betekenen omdat ik geloof: “dat hoort bij mijn job” en ik wil voor de kinderen alles doen wat ik kan doen, want dat hoort bij mijn job, en daardoor, ja, ben ik meer en meer tot de conclusie aan het komen dat ik die job niet ga volhouden. En, en door soms is nee te zeggen tegen de dingen, denk ik dat ik faal in mijn job, omdat het net de bedoeling is dat ik die kinderen help en en vooral voor de kinderen moet ik er zijn en ja, dat ik er niet voor de ouders ben, dat kan ik dan al beter begrijpen, hoewel dat dat er ook bij hoort, maar als ik dan toch keuzes moet maken, dan ligt de kern van mijn mijn taak nog altijd bij de kinderen.

En omdat we zo hard ons best willen doen, beginnen we ons ook vaak te vergelijken met anderen… Eerst hoort ge Elena over haar ervaring daarmee.

Ja, dat werkt dus op twee niveaus. Dus ik vergelijk graag met andere mensen die bijvoorbeeld ook doen wat ik doe omdat dat als inspiratie werkt. Maar dan aan de andere kant heb ik zoiets van oei, maar die hebben dat wel gedaan en die hebben we dat en dat al verwezenlijkt. En dan is dat eigenlijk zo’n beetje van jaloezie, van, en dat remt dan terug af. Dus dat werkt zo’n beetje. Het is eigenlijk wel inspiratie, maar langs de andere kant… Dan wordt ge daar zo triestig van, want die hebben dat wel al gedaan. Die hebben dat al. Die staan daar al, allee ja.

Elena denkt dus dat andere mensen al op een hoger niveau staan, en Maaike, die denkt net dat anderen veel harder werken dan zij.

Ik heb altijd zo het gevoel dat ik helemaal niet zoveel doe. Als ik dan kijk naar naar andere collega’s of andere mensen, bijvoorbeeld er is hier een collega met 4 kinderen die super georganiseerd is en kei veel doet met kinderen van haar klas en dan thuis ook nog vanalles doet met haar eigen kinderen en dan heb ik zoiets van “ja nee, ik heb niet het recht om te klagen of ik heb niet het recht om hulp te vragen, want zij doet veel meer dan mij” En eigenlijk is dat ook een vicieuze cirkel, want door door zo te denken van: “Nee ik mag geen hulp vragen, ben ik meer en meer vermoeid en doe ik ook minder. Omdat ik het eigenlijk niet meer aan kan.

Maar gelukkig leidt het vergelijken soms ook tot het inzien dat we wel wat milder mogen zijn voor onszelf, hoort ge Barbara hier zeggen.

Ik zeg ook altijd ge moogt uzelf niet vergelijken met anderen, omdat ik dat ook, an sich, ik geloof daar ook absoluut in, want het gaat over uw eigen vooruitgang en wat ge zelf ook realiseert, maar wat dat mij wel helpt is soms de dingen van anderen te zien, hoe dat zij het aanpakken, en dan te zeggen “ja maar dat kan ik ook”. En da’s dan nie neerbuigend of, naar wat die anderen doen. Maar dan zie ‘k voor mezelf ook “zie, zo moeilijk hoeft het eigenlijk niet te zijn.” Ik maak het soms gewoon door mijn perfectionisme veel groter dan ja, wat het eigenlijk ook maar is. 

Anderen kunnen ons ook leren omgaan met het perfectionisme, door hun tips. Elena vertelt over een boek dat ze las.

Ik heb vooral een paar boeken gelezen en daar stond een hele goede tip in, dat ge eigenlijk ten eerste gewoon moet beginnen en eigenlijk niet moet, moet kijken of luisteren naar wat dat de mensen ervan vinden. En ook wat dat die mevrouw zei van dat boek, die noemt Emma Gannon. En zij vertelde dat als ge dus iets maakt, want ik maak en ik naai bepaalde dingen, van het proces te laten zien. Dus bijvoorbeeld op Facebook al een foto te posten van de tekening die ge gemaakt hebt, of de stof die ge al hebt uitgeknipt en dat ge het samen naait. Dus niet onmiddellijk het resultaat, dat voor mij nooit perfect zal zijn zijn, want dat zal nooit perfect zijn, maar in kleine stapjes. En dat dat helpt dat perfectionisme, dat helpt. Zo stillekes aan u blootstellen eigenlijk.

Maar dan moeten we zelf de beslissing nemen om die tips ook toe te passen, zoals Maaike hier vertelt. We hoorden al eerder dat haar job best wel intens was, en dat ze niet meer alle taken helemaal goed kon uitvoeren. 

Ik heb dit jaar heel hard geprobeerd om de focus te leggen op nee zeggen en mijn grenzen bewaken en dat begint dan vooral bij mezelf herkennen van: “Wanneer heb ik stress of wanneer…” Ja, mijn eigen behoeften een beetje aanvoelen. En dan nog heb ik eigenlijk op mijn collega’s moeten rekenen dit jaar die tegen mij zeiden, 2 weken na de kerstvakantie, van “oei Maaike, maar, is’t niet wat veel aan’t worden, zou ge niet naar de directrice gaan en zeggen het gaat niet meer?”

En dan ben ik omwille van die collega’s die dat tegen mij zeiden ben ik naar de directrice gegaan en heb ik gezegd: “dit gaat niet meer, het is nog maar de tweede week na 2 weken vakantie en eigenlijk ben ik al doodop.” En dan heb ik wel de hulp gekregen dat ik nodig had en heel veel complimenten ook voor gekregen en heel veel begrip en ondersteuning van: “OK, chapeau dat ge dat durft zeggen”.

En Petra, hoe zorgt zij dat ze niet tot in het oneindige blijft doorgaan aan haar projecten?

Klinkt heel contradictorisch, maar ik ben heel erg ongeduldig, dus op een gegeven moment na heel lang knoeien en sleutelen, heb ik het geduld zelf kwijt en dan zeg ik “foert, nu moet het maar goed genoeg zijn en dan lever ik het op.

Ik probeer mezelf ook wel een soort tijdsdruk op te leggen: “voor dat moment moet het af zijn” en daar dan ook niet meer te veel langer aan te blijven werken.

Maar ook dat lijkt makkelijker als anderen het voor u beslissen, op een job bijvoorbeeld, dan als ge het zelf moet doen.

Werkgerelateerd was dat makkelijker omdat mijn job afgebakend was. Dat waren ook heel veel verschillende projecten naast elkaar, maar daar zaten timings op, daar zaten verwachtingen op van verschillende collega’s waardoor ik dat iets beter kon managen, maar nu merk ik dat als ik bijvoorbeeld met de podcast heel fel bezig ben, dat mijn huishouden compleet staat te dansen. Als ik beslis “nu ga ik me focussen op het huishouden”, dat ik een week later niks meer aan de blog, niks meer aan de podcast, niks meer aan mijn andere projecten heb gedaan, dus da’s een stukje waar ik echt nog op moet werken om mijn tijd zelf beter en goed in te delen. Dus daar heb ik eigenlijk nog geen oplossing voor.

En ook ik heb er nog geen oplossing voor, dat ik vaak heel lang aan een podcastaflevering zit te werken, en toch het gevoel blijf hebben, dat het niet goed genoeg is. Het is gemakkelijk om te zeggen “we moeten mild zijn voor onszelf, dat is het medicijn tegen al dat perfectionisme”. Zo zei ik het toch tegen Barbara, maar ze omschrijft hier heel goed, dat het niet altijd zo evident is. Soms lukt het, en soms lukt het totaal niet.

Ja, ge zou kunnen zeggen, da’s het grootste medicijn, maar da’s nie het makkelijkste medicijn om te nemen, om het dan zo te zeggen, da’s zo: hoe doet ge dat dan hé, dat milder zijn voor uzelf. Ik merk bij mezelf dat dat de ene keer vreed gemakkelijk gaat, en dat dat met ander momenten echt zoiets is van “nee” en da’k daar ook wel zo door nen, door het slijk precies eerst moet gaan voor dat ik kan zeggen “hup, en nu ben ik hier terug, en nu ga ik daarvoor.” Soms is dat zo van “jup jup jup” en we doen dit even, en soms is dat echt, gelijk zo ne sluiper in de modder, en wroeten en doen, om er uiteindelijk door te geraken.

Voila, dit zijn alle stukskes getuigenissen die ik wou delen met jullie. Als een echte perfectionist heb ik hier veel langer aan gewerkt dan ik dacht, maar ik ben wel blij dat ik toch altijd, bij die 10 keer dat ik het heb gedacht dat ik er geen zin meer in had, dat ik toch ben doorgegaan met deze kwetsbare bijdrages.

Volgende week krijgen jullie nog een korte aflevering van mij, en daarna neem ik dus pauze.

Het feit dat ge tot hier hebt geluisterd, betekent voor mij dat ge fan zijt van Rebels Nederlands. Daarom wil ik u vragen of ge me een review wil geven in uw podcast app. Want, zo kunnen nog meer mensen me vinden, en krijg ik nog meer motivatie om sneller terug te komen! En kunnen we met z’n allen nog meer mindful Nederlands leren.

Dank u wel.

– – – – – – – – – – – – – – 

Deze transcriptie van de podcast Rebels Nederlands is een cadeauke voor u. Voor de laatste nieuwe afleveringen vindt ge de transcripties in de werkboeken. Dan kunt ge de podcast ook interactief maken! Wilt ge dat eens proberen? Ga dan hier eens kijken.

Leave a Comment

Your email address will not be published.