16. De Kemping

(Ge vindt Rebels Nederlands op SpotifyGoogleApple of uw favoriete podcast platform.
Nog nooit een podcast geluisterd? 
Ga dan hier eens kijken hoe het moet!)

Dag iedereen, we zijn aan aflevering 16 gekomen, en ‘t is weer tijd om iets van de Vlaamse TV-wereld te delen. Het heeft me weer zo hard geraakt dat ik het zeker niet alleen over het programma zelf zal hebben, nee nee….

We beginnen iets gemoedelijker vandaag, want het programma speelt zich af op een camping in de stille Kempen… op’t gemakske.

De Kempengrond kruipt in ewe mond, dieje kregde er noewet nie uit. Van oan de Purpere Hei tot aan de Zandwinnerij goat den tijd hier traag vooruit. En a ge denkt da’t hie nie hip genoeg is, en ge ner Antwerpen moet of no Gent, dan zulde rap genoeg trug thuis zen woa de klepel hangt.

De Kempengrond kruipt in uwe mond, die krijgt ge er nooit nie uit. Van aan de Purpere (Paarse) Hei tot aan de Zandwinnerij, gaat de tijd hier traag vooruit. En als ge denkt da’t hier nie hip genoeg is, en ge naar Antwerpen moet of naar Gent, dan zult ge rap genoeg terug thuis zijn, waar de klepel hangt.

Zoals ik al een aantal keren heb vermeld, kom ik zelf ook uit de Kempen. Gelle denkt misschien ondertussen dat ik daar trots op ben en dat ik daar graag gewoond heb. Niks is minder waar. Eigenlijk wou ik er altijd zo snel mogelijk weg. En dat is ook gelukt, op mijn 17de ging ik studeren in Hasselt, daarna heb ik een jaar in Madrid gewoond, en dan was het de beurt aan Brussel en Antwerpen. Nooit heb ik nog ne voet in de Kempen gezet, behalve om mijn familie te bezoeken, en daar keek ik eerlijkheidshalve ook echt nooit naar uit..

Dus toen mijn moeder me een berichtje stuurde dat ik “De Kemping” moest kijken, dacht ik: ja, ja. Toen ze zei dat het een project was door dezelfde mens die achter ‘Van Echelpoel’ zit,

Zietemduun jom, dieje gladden oap me zenne geilen blik en zen vettig hoar, zietem duun jom, dieje gladden oap, zietemduun jom, zietemduun.

OK, da moest ik toegeven, dat vond ik wel iets cool, dus ik zette het op mijn lijstje. Na nog een aanbeveling van een goeie vriendin me goeie smaak, kwam het bovenaan op dat lijstje.

Dus zo zijn we hier aangekomen, dat ik van de daken wil schreeuwen: kijk alstublieft allemaal naar De Kemping. Niet per sé om het Kempisch dialect over te nemen, al zou dat geen slecht gevolg zijn, maar vooral om uw geloof in de mensheid weer op te krikken.

Dit is het concept: Tijs is ne gast die al verschillende beroepen heeft uitgeoefend en een hele hoop creatieve projecten heeft. Naast de muziek is hij ook tatoeëerder, en hij heeft ook lange tijd sociaal werk gedaan.

Kort intermezzo voor de uitspraak van de week: 12 stielen en 13 ongelukken. Ik denk hier aan, omdat Vlamingen deze uitspraak gebruiken voor mensen die verschillende interesses hebben en dus ook allerhande beroepen of ‘stielen’ hebben uitgeoefend. Het grote vooroordeel over mensen die zich niet beperken tot één specialisatie, is dat ze altijd mislukken in wat ze doen. Daarom die uitspraak: 12 stielen, 13 ongelukken.

Dus het eerste wat ik apprecieer aan Tijs is dat hij ook zo’n multigetalenteerd mens is, ikzelf ben dat ook, en hij bewijst dat het wél kan, u niet alleen maar focussen op één ding, en toch succesvol zijn. Hij geeft trouwens ook toe dat hij al vaak gefaald heeft, en dat dat bij het leven hoort. Het klinkt als muziek in mijn oren, zo iemand bezig horen.

Maar dus, ik wijk af. Tijs kwam met alweer een nieuw idee om vorige zomer een camping op te richten in de Kempen: een kemping dus. Een woordspeling is als taalcoach altijd nen dikken hit: voor wie nog nie mee is, leest het hier in de transcriptie, camping is overgenomen uit het Engels, met CA dus, en kemping, met KE, is dan tegelijk een ‘vervlaamste’ versie, en heeft de regio de Kempen mee. Prachtig!

Oei, ben ik nu weer afgeweken? Sorry! Om de kemping van een leeg veld naar een vlot draaiend project te laten gaan, schakelt Tijs de hulp in van ne goeie vriend, de Lex, en een groep van negen jongeren die moeilijk aan werk geraken. Van in het begin van het programma, dat zeven afleveringen van 50 minuten elk telt, ziet ge ook effectief de sollicitatiegesprekken van de jongeren die op De Kemping zullen gaan werken. ‘t Is nie gewoon een showke voor TV, nee, ze krijgen echt een betaald contract van twee maanden.

Het begint eigenlijk al heel goe: met die gesprekken, waarin Tijs zichzelf en zijn idee eerst uitgebreid voorstelt, en dan vragen stelt aan de jongeren voor hem. Denk niet aan de typische vragen als “vertel me een goede en een slechte karaktereigenschap over uzelf”, nee. Hij gaat voor de informatie die belangrijk is: waarom of hoe zijt ge in deze situatie terechtgekomen, wilt ge dat veranderen, en hoe kan dit project u daarbij helpen. De gasten kunnen openlijk spreken over een voormalige drugsverslaving, een moeilijke thuissituatie, de problemen met zichzelf. Ge ziet gewoon in die gesprekken hoeveel oprechte empathie Tijs toont, en hoe hij niemand wil betuttelen, maar wel een kans geven.

Ik ga eerlijk toegeven: ik heb al vanaf de eerste aflevering gebleit. Ik heb zelf ook een achtergrond in sociaal werk. En de reden waarom ge me vandaag deze podcast hoort maken, is omdat ik de sociale sector heb moeten verlaten. Waarom? Ik moest mijn eigen grenzen zo vaak overschrijden, dat het niet meer gezond was. Dus dit project laat me zien dat het kan om uw eigen creativiteit te combineren met het helpen van mensen op een empowerende manier, en dat inspireert én ontroert me serieus.

In een interview in het Laatste Nieuws, een krant (of gazet) die ik jullie nooit zal aanraden omwille van het hoge roddelboekskes-gehalte, las ik wel een schoon interview met Tijs. Hij zegt dat zijn eerste tattoo een koorddanser was, als symbool voor het leven als evenwichtsoefening. Soms staat ge heel stevig op uw benen, maar op sommige momenten is dat koord ook vrij wankel, en dan is het moeilijker. Die slappe koord hebt ge niet altijd zelf in de hand, en dan hebt ge hulp nodig. Tijs zegt dat hij het koord van de jongeren wil helpen aanspannen, zodat zij ook wat steviger staan, en kunnen schitteren als acrobaat. Wat een schone metafoor is dat? Ge kunt ne link naar het hele interview zien in de transcriptie.

Ik heb dus al geweend omdat de creativiteit mij inspireert, maar ook omdat ik veel van de gevoelens herken uit mijn eigen jeugd: de twijfels, de onzekerheid, er nie echt bij horen en verloren lopen in de maatschappij. En omdat dit programma op een heel directe manier toont hoe ge inderdaad gemakkelijk door een paar foute stappen op de grond ligt, en dan heel moeilijk terug kunt rechtstaan.

Op een gegeven moment zegt iemand dit: “Niet elke sprinkhaan springt even ver in het leven, maar het blijven allemaal sprinkhanen”. Hoe komt het dat er sprinkhanen zijn die niet zo ver springen als verwacht? De gemakkelijke uitleg is dat sommigen gewoon niet willen. Maar hier zien we dat het complexer is dan dat!

Ikzelf ben opgegroeid in een gezin waar zowel mijn moeder als mijn vader een degelijke job hadden en ons materieel alles konden geven wat we nodig hadden. Ik had de kans om vanaf mijn vijftiende weekendwerk te doen, waarmee ik dan echt plezante dingen kon doen. Ja, dat was wel een verantwoordelijkheid, maar heel eerlijk: als ik in een zware depressie of toxische verslaving terecht zou zijn gekomen, of zelfs maar gewoon moeilijker kon functioneren door bijvoorbeeld een autismespectrumstoornis (zoals 1 van de medewerkers in De Kemping), dan waren er ook nog opties. Ik denk niet dat het voor mij mogelijk was geweest om volledig rock bottom te vallen en helemaal geen vangnet meer te hebben. En dat is privilege, waar ik zo dankbaar voor ben.

En deze jongeren die hebben dat privilege uiteraard niet, of veel minder, meegekregen. Door het werk in de sociale sector wist ik die dingen natuurlijk allemaal al, maar ik werkte met immigranten, veel vluchtelingen, waar er natuurlijk nog een hele complexe laag bovenop komt: voor sommigen trauma door oorlog en/of de vlucht naar België, en voor allemaal het gegeven van een aanpassing naar een andere cultuur en taal. Dat laatste maakt gelle, mijn lieve luisteraars, ook mee, en ik weet dat een nieuwe taal en cultuur zeker een avontuur kan zijn, maar in een niet-geprivilegieerde situatie is dat natuurlijk eerder een extra hindernis.

Daarom dat ik het ook geweldig vond om te zien dat er twee jongeren zijn met een migratieachtergrond: Hakim komt uit Afghanistan en Mansour uit Senegal. Allebei zijn ze hier alleen toegekomen, Mansour zelfs als minderjarige. Maar in De Kemping horen we niet alleen over wat ze hebben meegemaakt, het zijn vooral hun talenten en dromen die de volle aandacht krijgen. Zo ziet ge Mansour optreden als zanger in een reggae groepke, en Hakim, die toont zijn breakdance skills. De kansen die ze daar krijgen staan in sterk contrast met de realiteit van werkgevers die u als minderwaardig beschouwen als uw Nederlands niet perfect is. Daar weten jullie misschien ook wel iets van!

Maar ik zou zeggen: het Nederlands van de meeste Kempenaren is ook niet perfect, want dat dialect, amai, ik was vergeten hoe sappig dat da klinkt! Dat is voor mij nog een reden om verliefd te worden op het programma: mijn eigen Kempisch is nog eens opgefrist, en ik kan nie wachten om jullie daar ook in te introduceren. Dus, met enige trots kondig ik aan dat ik een lange lijst heb gemaakt van allemaal uitdrukkingen waar ik soms zelf over moest nadenken. Ik ga ze hier voorlezen in mijn beste Kempisch accent, en als ge zegt “oh, hier wil ik meer over weten”, dan moet ge ook maar eens in de transcriptie gaan piepen, want ik heb er een paar oefeningen voor gemaakt, en ook wat vergelijkingen met de ‘gewone’ tussentaal – het “gewone” Vlaams, en het Kempisch dialect, bijvoorbeeld in plaats van “hebt gij” hoort ge vaak “hedde gij of herre gij”. En er is nog meer van dat.

Ik schrijf trouwens ook nen tweewekelijkse nieuwsbrief waar ik elke keer een video deel met oefeningen! Deze week is da een video van De Kemping: “kemperen voor onnoewezeleirs” 🙂 Geen idee hoe lang ik dat nog ga volhouden, van die video, maar als ge uw e-mail adres doorgeeft om de transcriptie te downloaden bijvoorbeeld, komt ge automatisch op mijn mailinglijst, en krijgt ge die links ook naar uwe mailbox toegestuurd. Show hé. Show betekent cool, mijn meest gebruikte woord toen ik 15 was, maar het was helemaal uit mijn geheugen verdwenen. Tot nu dus.

Goe, bij deze ga ik de lijst lezen. 

ik weet er nougatbollen van!

nei is men vraag an ei: herre gij der goesting in?

we meugen het ze ok nie op een taloewer geven ok nie
oewere gelak taloewere, en toch ni kunne howere

hie ga veul gejongd wunne

vossen

ge zij ne paljas jong

koekensaai, koekengeestig

menneke

ge zijt een goei joeng

Ik hem er caoutchoue benen van

ik gon travakke

ne stuk in owe frak hemme

het zal is nie zen zekers (oei, da was een beetje Antwerps)

da’s echt ferm – da vijnekik wel ferm

houttem stijf en houttem tussen de lijntjes

we gon er mergen van haar invliegen he

een klapke doen

ik zen freejed da’k dieje gladde bek van aw noges zien jom

ik zen friejed op a

knoerhiejet

den hiejele santeboetiek

van bij den iejeste tot de leste

ze kunnen allemaal menne rug op

in ne wip en ne flik

de showste vrijgezellen

ik zal is vut goan doen sé

zie da ge de kakkerij nie kregt hé – ‘t is lekker, totda ge op de pot zit 🙂

zo verschijt ge veul tijd en energie

ik zen zoveul op menne bek gegaan dattem er scheef van sta – ma goe scheef is ook recht hé

wemmen het getroffen

Efkes ne krak?

ik hem m’n eigen willen verdoen

da is genne kattenpis

nie taffelen hé manne

Uitspraken die ik zelf ben moeten gaan opzoeken

knauwen: daar krijgde knauwen van – dat geeft knauwen (??)

ik gon tamboeren

we leggen de pees erop

Nie alles in deze lijst is persé alleen maar Kempisch, maar ik ben er alleszins mee opgegroeid, en heb het daarna niemeer zo veel gehoord. Maar misschien dat ge dat in andere delen van Vlaanderen ook hoort. Herkent ge iets? Laat het me zeker weten, ik ben altijd heel curieus!

Allé, genoeg geprakazeert voor vandaag.

Nen dikke merci aan Tijs Vanneste, ik ken hem totaal nie, maar ik schreef hem een e-mail om te vragen of ik zijn muziek mocht gebruiken, en hij antwoordde direct natuurlijk.

Dees leste lieke hemmekik al grijs gedraaid sé, kei show.

Kom vaders en moeders in’t heel Belgenland

En veroordeelt nie wa ge nie snapt

Uw zonen en dochters hebt ge niemeer in de hand

Nee ze horen u nie als ge nie klapt

Dus doe wa gekunt, en helpt ze een hand

want den tijd is serieus aan’t veranderen

Bronnen

https://www.hln.be/tv/tijs-vanneste-gaat-kamperen-met-jongeren-in-docureeks-de-kemping~acea87ac/
https://www.vrt.be/vrtnu/a-z/de-kemping/

Muziek

Tijs Vanneste – Hier is’t Goed & Den Tijd
Van Echelpoel – Ziet Em Duun

Oefeningen

1 Zet de juiste woorden bij elkaar
(Tip: gebruik het Vlaams Woordenboek)

1 travakkeA verspillen
2 taffeleB praten
3 tamboereC werken
4 verschijteD seks hebben
5 klappeE losbandig leven
6 jonge, vosseF treuzelen

2 Welke uitspraak betekent wat? Zet ze juist

1 we geven het ei nie op een taloewerA we drijven het tempo op
2 we legge de pees eropB we hebben er geen idee van
3 we hemmen het getroffenC het is niet gemakkelijk
4 ne stuk in owe frak hemmeD ge krijgt het niet zomaar
5 we weten er nougabolle vanE we hebben geluk gehad
6 da is gene kattenpisF zat (dronken) zijn

De werkwoorden ‘worden’ & ‘hebben’ & ‘zijn’

ik wordik wunik hebik hem
(khem)
ik benik zen
jij wordtgij wuntjij hebtgij het
(get)
jij bentgij zé
wij wordenwell(i)e wunnewij hebbenwell(i)e hemme
(wemmen)
wij zijnwell(i)e zen
jullie wordengell(i) wuntjullie hebbengell(i)e hetjullie zijngell(i)e zé

Een paar vertalingen

veel = veul, – heel = hiejel, kei, koeken-, knoer-…

leuk, tof = show, ferm

van haar = opnieuw

freejed, friejed = trots

vut = verder

caoutchouc = rubber

menneke = schatteke

paljas = onnozelaar, idioot

Oplossingen oefeningen 1 & 2

  1. 1C, 2F, 3E, 4A, 5B, 6D
  2. 1D, 2A, 3E, 4F, 5B, 6C

– – – – – – – – – – – – – – 

Deze transcriptie van de podcast Rebels Nederlands is een cadeauke voor u. Voor de laatste nieuwe afleveringen vindt ge de transcripties in de werkboeken. Dan kunt ge de podcast ook interactief maken! Wilt ge dat eens proberen? Ga dan hier eens kijken.

Leave a Comment

Your email address will not be published.